Η ελπίδα ως σφάλμα; Λογοτεχνία και πολιτική στη σκοτεινή Ευρώπη

«Η ελπίδα αποτελεί σφάλμα». Σε μια πρώτη ανάγνωση, το μότο του «Herscht 07769» (Εκδόσεις Πόλις, 2023) μοιάζει με δυστοπική προφητεία. Και πράγματι, στη σημερινή Ευρώπη της νέας ακροδεξιάς κανονικότητας, η εμπέδωση του πολιτικού αυταρχισμού, η εξουσία των σύγχρονων τεχνο-φεουδαρχών φαίνεται να ακυρώνουν τη δυνατότητα της ελπίδας. Ο Λάσλο Κρασναχορκάι καταβυθίζει τον αναγνώστη/στρια στη διάβρωση του σύγχρονου κόσμου και στην ανάδυση μιας νέας συνθήκης, όπου το παράλογο, η βαρβαρότητα και το μίσος μάς περιβάλλουν ως κανονικότητες — η κανονικότητα μιας σκοτεινής Ευρώπης. Με αφετηρία το μυθιστόρημα του βραβευμένου με Νόμπελ Λογοτεχνίας 2025, Λάσλο Κρασναχορκάι, η συζήτηση εστιάζει σε αυτήν ακριβώς τη μετάβαση: πώς αυτό που κάποτε φάνταζε περιθωριακό είναι σήμερα κυρίαρχο; Ποια είναι τα όρια της λογοτεχνίας και της πολιτικής ερμηνείας μπροστά σε έναν μετασχηματισμό που συχνά μας αφήνει κάπου ανάμεσα στην αφωνία και στις απλοϊκές απαντήσεις; Η Καρολίν Έμκε έχει αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο η γλώσσα λειτουργεί ως πεδίο κανονικοποίησης της βαρβαρότητας. Ο Κωστής Παπαϊωάννου έχει περιγράψει τη σταδιακή μετατόπιση του «αποδεκτού λόγου». Ο Κωστής Καρπόζηλος έχει επιχειρηματολογήσει για τα όρια των ιστορικών αναλογιών. Η συνομιλία τους με τον Λάσλο Κρασναχορκάι δεν φιλοδοξεί να προσφέρει μία και μοναδική «απάντηση» στη σύγχρονη ακροδεξιά. Αντίθετα, επιμένει στην ανάγκη εξοικείωσης με την επικράτεια του περίπλοκου — εκεί όπου, ίσως, το «σφάλμα» μπορεί να διαβαστεί εκ νέου ως νύξη για τη δυνατότητα της ελπίδας.